برونشیت حاد (Acute Bronchitis)

برونشیت حاد، نوعی عفونت ویروسی واگیردار است که موجب التهاب مجاری هوایی می‌شود.

برونشیت حاد چیست؟

برونشیت حاد، نوعی عفونت ویروسی واگیردار است که موجب التهاب مجاری هوایی می‌شود. مجاری هوایی، هوا را از حنجره به ریه ها منتقل می کنند. درگیری عفونی مجاری هوایی موجب تورم آنها می شود و در سطح داخلی آنها، موکوس (مایع غلیظ و چسبناک که در سطح مخاطات قرار دارد) بیشتری تشکیل می شود. در نتیجه مجازی هوایی تنگ شده و این امر موجب سخت شدن نفس کشیدن برای بیمار می شود.

دو نوع برونشیت وجود دارد:
 حاد و مزمن (دقت کنید که کلمه حاد به معنی شدید نیست، بلکه به معنی بیماری است که اخیرا شروع شده است)

برونشیت مزمن، طولانی مدت است و می‌تواند بارها عود کند. این نوع برونشیت به علت تحریک مداوم مجاری هوایی مثلا به دنبال مصرف سیگار ایجاد می شود. در مقابل، برونشیت حاد فقط برای مدت کوتاهی طول می‌کشد. اکثر بیماران در طول چند روز بهبود پیدا می کنند، هر چند ممکن است سرفه برای چند هفته باقی بماند.

علائم برونشیت حاد

علائم برونشیت حاد می تواند شامل موارد زیر باشد:

  • احساس احتقان یا فشار روی قفسه سینه
  • سرفه همراه با خلط شفاف، زرد یا سبز
  • نفس های کوتاه
  • شنیده شدن صدای ویز در ریه (این صدا نوعی صدای بازدمی است که به دنبال تنگی‌ مجاری هوایی شنیده می شود.)
  • گلودرد
  • تب
  • لرز
  • بدن درد

سرفه ممکن است برای چند هفته و یا حتی بیشتر باقی بماند زیرا بهبودی و ترمیم کامل التهاب مجاری هوایی مدتی طول می کشد. سرفه ای که مدت طولانی تر باقی بماند، می تواند نشانه مشکل دیگری نظیر آسم یا عفونت ریه باشد.

برونشیت حاد چگونه به وجود می آید؟

برونشیت حاد در اکثر موارد به علت ابتلا به بیماری ویروسی واگیردار ایجاد می شود. همان ویروس هایی که باعث ابتلا به سرماخوردگی می شوند، می توانند موجب ابتلا به برونشیت حاد هم شوند.

در ابتدا ویروس بینی، سینوس ها و گلو را درگیر می کند. سپس عفونت به مخاط مجازی هوایی گسترش می یابد. به دنبال مبارزه سیستم با ویروس، التهاب و تورم مجاری هوایی ایجاد شده و تولید موکوس افزایش می یابد.

ویروس های عامل برونشیت حاد می توانند از طریق تنفس یا تماس پوستی انتقال یابد. در صورتی که ارتباط نزدیکی با فرد مبتلا به سرماخوردگی یا برونشیت حاد داشته باشید، در خطر بالاتری برای ابتلا به ویروس نیز قرار دارید.

علل کمتر شناخته شده برونشیت حاد:

  1. عفونت باکتریایی یا قارچی
  2. تماس با محرک ها، نظیر سیگار، گرد و غبار و دود. در صورتی که مجاری هوایی قبلا آسیب دیده باشند، خطر ابتلا بیشتر هم خواهد بود.
  3. ابتلا به ریفلاکس معده به مری (GERD) از علل سوزش سر دل. در صورتی که به دنبال این بیماری اسید معده وارد مجاری هوایی شود، می تواند ایجاد برونشیت حاد کند.

برونشیت حاد چگونه تشخیص داده می‌شود؟

پزشک شما می‌تواند ابتلا به برونشیت حاد را تایید کند. او در ابتدا شرح حال کاملی از علائم شما گرفته و سپس از معاینه فیزیکی کمک‌ می گیرد. بخشی از معاینه فیزیکی، گوش دادن به صداهای تنفسی با گوشی پزشکی است. در نهایت ممکن است برای مشاهده ریه ها، درخواست عکس قفسه سینه نیز داده شود تا ابتلا به عفونت ریه مورد بررسی قرار گیرد.

آیا می توان از ابتلا به برونشیت حاد پیشگیری کرد؟

با کمک به حفظ سلامتی و جلوگیری از ابتلا به ویروس ها و سایر عوامل بیماری زا، می توان از ابتلا به برونشیت حاد نیز پیشگیری کرد. در مواقع لازم و به صورت متناوب دستان خود را بشویید تا ویروس های مسری را از بین ببرید.‌

در صورتی که سیگار می کشید، بهترین راه مقابله با برونشیت حاد، ترک سیگار است. سیگار کشیدن به مخاط مجاری هوایی آسیب می زند و خطر ابتلا به عفونت را افزایش می دهد. سیگار کشیدن همچنین فرآیند ترمیم و بهبودی را نیز به تاخیر می اندازد.

سایر اقداماتی که برای پیشگیری از ابتلا به برونشیت حاد می توان انجام داد، عبارت است از:

  1. در هنگام استفاده از مواد محرک مانند رنگ ها، پاک کننده ها و لاک ها، از ماسک صورت استفاده کنید.
  2. هر سال واکسن آنفولانزا بزنید.
  3. از پزشک خود در مورد لزوم دریافت واکسن برای عوامل عفونت ریه بپرسید، خصوصا اگر بالای ۶۰ سال سن دارید.

درمان برونشیت حاد

بیشتر موارد برونشیت مزمن به علت درگیری ویروسی ایجاد می شود، در نتیجه مصرف آنتی بیوتیک ها کمکی به درمان نمی‌کند و لازم است تا عفونت دوره خود را طی کند. تقریبا در همه موارد، عفونت خود به خود بهبود می یابد.‌ در نتیجه درمان های خانگی روی کاهش علائم (و نه درمان) تمرکز دارد:

  • مایعات کافی مصرف کنید اما از مصرف کافئین و الکل خودداری کنید.
  • به اندازه کافی استراحت کنید.
  • از دارو های ضد درد بدون نسخه با هدف کاهش التهاب، درد و درجه تب استفاده کنید. به عنوان مثال می توانید از استامینوفن یا ایبوپروفن (ادویل) استفاده کنید. هرگز به یک کودک آسپرین ندهید! زیرا ممکن است باعث ایجاد یک بیماری به نام سندرم ری (Reye) شود که مشکلات کبدی و مغزی ایجاد می کند.
  • رطوبت منزل خود را افزایش دهید یا از دستگاه بخور استفاده کنید.

تعدادی داروی بدون نسخه ضد سرفه هم وجود دارند که به خروج و نرم شدن موکوس (خلط) کمک می کنند. از این دسته برای مثال می توان داروی گایفنزین (guaifenesin) را نام برد.

سرفه های حاوی خلط را نگه ندارید (خلط خود را تخلیه کنید). این سرفه ها کمک می‌کند تا موکوس از مجاری هوایی شما پاک شود. اگر سیگار می کشید، باید ترک کنید. این اقدام به بهبود سریعتر مجازی هوایی شما کمک می کند.

برخی از افراد مبتلا به برونشیت حاد نیاز به دریافت داروهای استنشاقی دارند. ممکن است در صورتی که در هنگام بازدم، صدای خس خس سینه یا ویز دارید، نیاز به مصرف این دارو ها داشته باشید. این داروها کمک می کنند به باز شدن مجاری هوایی و دفع خلط کمک می کنند. معمولا این داروها با کمک اسپری کننده مخصوص استنشاق (inhaler) استفاده می شود. این وسیله دارو‌ را به طور مستقیم به مجاری هوایی شما اسپری می کند. پزشک شما تصمیم می گیرد که آیا این درمان برای شما مناسب هست یا خیر.

در نظر داشته باشید، در صورتی که پزشک به تشخیص عفونت باکتریایی و ایجاد برونشیت حاد به دنبال برسد، می تواند برای شما آنتی بیوتیک تجویز کند.

زندگی کردن با برونشیت حاد

بیشتر موارد ابتلا به برونشیت حاد طی ۷ تا ۱۰ روز خود بله خود بهبود می یابد. اما در موارد زیر لازم است تا به پزشک مراجعه کنید:

  • داشتن ویز، خس خس سینه و سرفه برای بیش از ۲ هفته خصوصا در هنگام شب که دراز می کشید یا در مواقعی که در حال فعالیت هستید.
  • داشتن سرفه برای بیش از ۲ هفته همراه با خلط یا مایع بد طعم که از پایین وارد دهان می شود. این علائم می تواند نشانه ابتلا به ریفلاکس معده به مری (بیماری GERD) باشد.
  • داشتن سرفه همراه با خلط، احساس ضعف، تب بالا و نفس های کوتاه کوتاه. این علائم می تواند نشانه ابتلا به عفونت ریوی باشد.

در افراد زیر، امکان ایجاد عوارض برونشیت حاد مانند ابتلا به عفونت ریه بیشتر است:

  • کودکان با سن پایین
  • افراد مسن
  • افراد مبتلا به آسم
  • افراد مبتلا به بیماری های دیگر مانند دیابت یا سرطان
  • افرادی که علیه آنفولانزا، عفونت ریه و سیاه سرفه واکسینه نشده اند.

سوالاتی که باید از پزشک خود بپرسید

۱. عامل ایجاد برونشیت حاد من چیست؟

۲. آیا داروی با یا بدون نسخه ای وجود دارد که مصرف آن برای کاهش علائم من لازم و کمک‌کننده باشد؟

۳. آیا بیماری من واگیردار است؟

۴. آیا در معرض خطر ابتلا به عفونت ریه یا عفونت های تنفسی دیگر هستم؟

۵. اگر سرفه من به درمان پاسخ ندهد یا حتی بدتر شود، باید چکار کنم؟


Resources

American Lung Association: Acute Bronchitis

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا

 اپلیکیشن پزشکی سلامت: دکترنیک

برای نصب آسان در اندروید و آیفون کلیک کنید